दहावीनंतरचे पर्याय निवडताना?

नमस्कार विद्यार्थी मित्रांनो...!

लवकरच तुमचा इयत्ता दहावीचा निकाल लागेल. तसा तुम्ही विचार केला असेलच की दहावी नंतर नेमकं करायचं काय? उपलब्ध असलेले पर्याय, त्यातील संधी या सर्वांचा अभ्यास तुमचा करून झाला असलेच.. आणि सुट्ट्यांच्या प्रवाहामध्ये जर ते पहायचं राहून गेलं असेल तर काळजी करू नका. माझा हा लेख तुम्हाला पुढील करिअर निवडताना छोटीशी मदत नक्कीच करेल.

10वी इयत्तेनंतर प्रवाह निवडताना, लक्षात ठेवण्यासाठी अनेक घटक आहेत:

1. स्वारस्य आणि आवड (Interest and Passion): आपल्या आवडी, सामर्थ्य आणि आवडीचा विचार करा. तुमच्या नैसर्गिक प्रवृत्ती आणि कलागुणांशी जुळणारा प्रवाह निवडा. जर तुम्हाला एखाद्या विशिष्ट विषयाची आवड असेल तर तुम्ही त्या क्षेत्रात उत्कृष्ट कामगिरी करू शकता.

2. भविष्यातील उद्दिष्टे (Future Career Goals): तुम्हाला जे करिअर करायचे आहे त्याची चांगली माहिती मिळवा आणि त्यांच्याशी संबंधित शैक्षणिक आवश्यकता (Eligibility) समजून घ्या. आपल्या निवडलेल्या क्षेत्रासाठी आवश्यक असलेले विषय आणि कौशल्ये विचारात घ्या आणि त्या क्षेत्रांमध्ये मजबूत पाया प्रदान करणाऱ्या (म्हणजे बेस पक्का करणाऱ्या) प्रवाहाची निवड करा.

3. शैक्षणिक कामगिरी (Academic Performance): तुमच्या संपूर्ण शालेय शिक्षणादरम्यान वेगवेगळ्या विषयांमध्ये तुमच्या शैक्षणिक कामगिरीचे मूल्यांकन करा. तुम्ही ज्या विषयांमध्ये सातत्याने चांगली कामगिरी करता ते ओळखा. हे तुम्हाला तुमच्या सामर्थ्यांचे (strong subjects) संकेत देऊ शकते आणि त्यानुसार तुम्ही नक्कीच पुढील पर्याय निवडू शकता.

4. योग्यता आणि कौशल्ये(Aptitude and Skills): तुमची योग्यता आणि कौशल्ये यांचा विचार करा. तार्किकता (logical reasoning), समस्या सोडवणे (problem-solving), विश्लेषणात्मक विचार(analytical thinking), सर्जनशीलता (creativity) आणि संभाषण (Communication) या क्षमतांचे विश्लेषण करा . एक असा प्रवाह निवडा जो तुमच्या सामर्थ्यांशी जुळेल आणि तुम्हाला तुमची कौशल्ये विकसित आणि प्रभावीपणे वापरण्यास अनुमती देईल.

5. बाजारातील मागणी (Market Demand): विविध क्षेत्रातील व्यावसायिकांची सध्याची आणि भविष्यातील मागणी विचारात घ्या. काही प्रवाहांमध्ये इतरांच्या तुलनेत उच्च नोकरीच्या शक्यता आणि संधी असू शकतात. योग्य निर्णय घेण्यासाठी जास्तीत जास्त माहिती गोळा करण्याचा प्रयत्न करा.

6. समुपदेशन आणि मार्गदर्शन(Counseling and Guidance): शिक्षक, पालक, करिअर समुपदेशक आणि विविध क्षेत्रातील व्यावसायिकांकडून मार्गदर्शन घ्या. त्यांचे मार्गदर्शन हे नेहमी मोलाचे ठरेल. विविध प्रवाहांचे साधक (positives) आणि बाधक (negatives) समजून घेण्यास ते मदत करू शकतात आणि आपली योग्यता आणि स्वारस्यांवर (interests) आधारित माहितीपूर्ण निर्णय घेण्यास मदत करू शकतात.

पर्याय निवडताना लोक काय म्हणतील?, माझ्या मित्राने/मैत्रिणीने हे निवडले मग मी पण तेच करतो हा विचार मनात अजिबात नका ठेऊ. लक्षात ठेवा की 10 व्या वर्गानंतर प्रवाहाची निवड हा एक महत्त्वाचा निर्णय आहे, परंतु तो अपरिवर्तनीय (reversible) नाही. तुम्ही दहावी नंतर जो पर्याय निवडताय तो जर चुकला तर पुढील चांगल्या करिअरच्या सर्व संधी तुम्ही गमावून बसाल.  

त्यामुळे योग्य अभ्यास करून आणि योग्य व्यक्तींचे मार्गदर्शन घेऊन निर्णय घ्या.

©प्रभाकर घाटगे

खाली दिलेल्या लिंकवर क्लिक करून आपण आपला निकाल पाहू शकता..

mahresults.nic.in

mahahsscboard.in

sscresult.mkcl.org

धन्यवाद ....

woman standing writing on black chalkboard
woman standing writing on black chalkboard

इंजिनियरिंग डिप्लोमा (POLYTECHNIC)

दहावीचा निकाल लागल्यानंतर घाई असते ती अकरावीला योग्य प्रवाहामध्ये प्रवेश घेण्याची. कोणी आर्ट्सला जातं, कुणी कॉमर्स तर कुणी सायन्स. यापेक्षा वेगळा विचार थोडे कमीच विद्यार्थी आणि पालक करतात. अशाच एका पर्यायाबद्दल आपण थोडे जाणून घेऊया.

ज्यांना तांत्रिक शिक्षणाबद्दल आवड आहे अशा विद्यार्थ्यांसाठी सर्वात चांगला मार्ग म्हणजे डिप्लोमा किंवा polytechnic कोर्स आहे. याला आपण mini engineering देखील म्हणू शकतो कारण इंजिनियरिंग मध्ये असणारे विषय या कोर्स मध्ये शिकवले जातात. या कोर्समध्ये विद्यार्थ्यांना संबंधित विषयातील क्षेत्रामध्ये लागणारे प्रशिक्षण दिले जाते व संबंधित जॉबरोल साठी तयार केले जाते.

या कोर्सला प्रवेश घेण्यासाठी तुमचे दहावीचे मार्क विचारात घेतले जातात. जितके जास्त मार्क तितकं चांगलं कॉलेज. मेकॅनिकल, सिव्हिल, इलेक्ट्रिकल, इलेक्ट्रॉनिक्स, इलेक्ट्रॉनिक्स अँड टेलिकम्युनिकेशन, केमिकल, पेट्रोकेमिकल, ऑटोमोबाईल, इन्स्ट्रुमेंटेशन, आयटी, इत्यादी विषयांमध्ये तुम्ही प्रवेश घेऊ शकता.

सध्या अनेक कॉलेजमध्ये Artificial Intelligence (AI) नावाची नविन शाखा सुरु करण्यात आली आहे. सध्याची परिस्थिती पाहता AI ब्रांच ला चांगल्या कॉलेजमध्ये प्रवेश मिळाल्यास करिअरच्या चांगल्या संधी पुढे चालून भेटू शकतात.

लक्षात ठेवा, फक्त प्रवेश मिळवणे हे आपले ध्येय नाही तर चांगल्या कॉलेजमध्ये प्रवेश मिळवून चांगली टक्केवारी शेवटपर्यंत टिकवून ठेवल्यास डिप्लोमाच्या तीन वर्षानंतर चांगल्या पगाराची नौकरी तुम्हाला सहज मिळू शकते. त्याचबरोबर ज्यांना पुढे शिकण्याची इच्छा आहे असे विद्यार्थी डिप्लोमा नंतर इंजिनियरिंगच्या थेट द्वितीय वर्षामध्ये प्रवेश घेऊ शकता.

डिप्लोमा नंतर जशा खाजगी क्षेत्रामध्ये नौकरी मिळते त्याचप्रमाणे अनेक सरकारी नौकऱ्यांची दारे देखील मोकळी होतात.

तेव्हा वाट कसली पाहता. खाली दिलेल्या लिंक मधील PDF मध्ये डिप्लोमा प्रवेशाची सर्व माहिती दिली आहे. ती नीट वाचा आणि आजच आपला प्रवेश निश्चित करा...

आपल्याला एखाद्या विशिष्ट ब्रांच विषयी माहिती हवी असल्यास आम्हाला नक्की कळवा, आम्ही ती माहिती तुमच्यापर्यंत पोचवू...

लिंक: https://drive.google.com/file/d/1AkzGaUKDGxel1Jljj0dKj5qXS-iWB9eU/view?usp=sharing

धन्यवाद...!
©प्रभाकर घाटगे

स्पर्धा परीक्षा... एक सुरुवात..!

नमस्कार विद्यार्थी मित्रांनो आणि पालकांनो...!

स्पर्धा परीक्षा हा शब्द पाहिला की आपल्या डोळ्यासमोर सगळ्यात पहिले येते ती म्हणजे MPSC आणि UPSC.. आणि या दोन्हींचं नाव पाहिलं की डोळ्यासमोर येतो इतिहास, भूगोल, नागरिकशास्त्र, अर्थशास्त्र, राज्यशास्त्र इत्यादी इत्यादी इत्यादी....

बऱ्याचदा शाळेमध्ये किंवा ट्युशनमध्ये मी विद्यार्थ्यांना विचारतो की मोठं होऊन काय व्हायचं ? अनेकांचं उत्तर ठरलेलं असतं ते म्हणजे IAS किंवा IPS. आणि ही उत्तरे तेव्हा देतात जेव्हा त्यांना या दोन्हींचा फुल फॉर्म देखील माहित नसतो. खरे तर यात त्यांची चुकी नाही. त्यांना इतर करिअरविषयी अजून माहितीच नाही. असो...

आपल्याला त्या गोष्टीमध्ये आज नाही जायचं.. आजचा विषय हा इयत्ता दहावी आणि स्पर्धा परीक्षा हा आहे. म्हणजे जेव्हा तुम्ही दहावी पास होता आणि तुमचं ध्येय ठरलेलं (?) असतं की तुम्हाला स्पर्धा परीक्षा (MPSC/UPSC)च करायचं आहे तेव्हा सर्वात पुढे यक्षप्रश्न उभा राहतो आणि तो म्हणजे मी अकरावीला आर्ट्स घेऊ, सायन्स घेऊ की कॉमर्स??

बऱ्याच म्हणण्यापेक्षा आजकाल 80 % विद्यार्थ्यांची आणि पालकांची ही धारणा झालेली आहे की स्पर्धा परीक्षा करायची असेल तर विद्यार्थ्याने आर्ट्सच घ्यावे. कारण काय तर आर्ट्सचा अभ्यास करताना इतिहास, भूगोल, नागरिकशास्त्र, अर्थशास्त्र, राज्यशास्त्र सारखे विषय आताच कव्हर होतात आणि मुख्य म्हणजे कला शाखेचा जास्त अभ्यास करायची गरज नसते आणि त्यामुळे स्पर्धा परीक्षेसाठी जास्त वेळ देता येतो. मग जर तुम्ही इथे अभ्यास कमीच करणार असाल तर कोणते विषय आर्ट्स घेऊन तुम्ही कव्हर करणार आहात ?????

मग सर सायन्स किंवा कॉमर्स जर घेतलं तर माझा वेळ हाच अभ्यास करण्यात जाईल, तेव्हा स्पर्धा परीक्षेची तयारी कधी करू? आणि याच चुकीच्या धारणेमुळे इच्छा आणि जिद्द असून देखील अनेक विद्यार्थी चुकीची शाखा निवडतात आणि आपल्या ध्येयापासून दूर निघून जातात.

यावर समाधान काय?

समाधान शोधायचे असेल तर गेल्या काही वर्षातील MPSC/UPSC चे निकाल बारकाईने तपासा. व्यवस्थित अभ्यास केल्यास तुम्हाला असे लक्षात येईल की निवड झालेले बहुतांश विद्यार्थी हे इंजिनियरिंग किंवा मेडिकल अर्थात सायन्स फिल्डमधील आहेत. आणि जर निकाल हे सतत त्याच पार्श्वभूमीच्या विद्यार्थ्यांचे येत असतील तर तो केवळ योगायोग नाही. त्याला कारण देखील आहे.

कारण आहे या क्षेत्रातील विद्यार्थ्यांची सतत अभ्यास करण्याची पद्धत. जेव्हा तुम्ही एखादी चॅलेन्जिंग फिल्ड निवडता तेव्हा त्यात यश मिळविण्यासाठी तुम्हाला जास्त मेहनत घ्यावी लागते आणि हीच मेहनत तुम्हाला स्पर्धा परीक्षांचा अभ्यास करताना देखील मदत करते.

मी असे नाही म्हणत की आर्ट्स वाले विद्यार्थी यात यशस्वी होणार नाहीत; परंतु, हे नक्कीच म्हणेल की सायन्स फिल्ड मधून पुढे जाणाऱ्या विद्यार्थ्यांना यात यश मिळण्याची शक्यता जास्त आहे.

त्यामुळे ज्या विद्यार्थ्यांनी ठरवले आहे की त्यांना स्पर्धा परीक्षा करायचीच आहे त्यांनी नक्कीच वरील बाबींचा विचार करावा आणि योग्य ती फिल्ड निवडावी.

स्पर्धा परीक्षा करताना एक गोष्ट अजून महत्वाची आहे ती म्हणजे प्लान B. या अत्यंत महत्वाच्या टॉपिकवर लवकरच एक लेख आपल्या समोर सादर करेल...

तोपर्यंत...

जय हिंद..जय महाराष्ट्र...

धन्यवाद ....!

©प्रभाकर घाटगे